Жұмыс берушінің зейнетақы жарналары 2027 жылдан өседі: ЖМЗЖ — 4,5%, МКЗЖ тізбесі кеңейеді

Не болды

30 қазанда Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмыс берушілерге еске салды: 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) қызметкер табысының 4,5%-ын құрайды. 2026 жылы мөлшерлеме — 3,5%. Ол кесте бойынша жыл сайын өседі және 2028 жылдан бастап 5%-ға жетеді.

Қазан айының басында Еңбек министрлігі зиянды еңбек жағдайлары бар өндірістер, жұмыстар мен кәсіптер тізбесін (2023 жылғы 24 мамырдағы № 170 бұйрық) толықтыру туралы бұйрық жобасын да жариялады. Осы тізбедегі қызметкерлер үшін жұмыс беруші міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын (МКЗЖ) да төлейді — табыстың 5%-ы.

ЖМЗЖ қалай жұмыс істейді

• Жарнаны жұмыс беруші өз қаражатынан төлейді, қызметкердің жалақысынан ұсталмайды. Қызметкер табысынан ұсталатын 10% міндетті зейнетақы жарналарынан (МЗЖ) айырмашылығы осында.
• Тек 1975 жылғы 1 қаңтардан кейін туған қызметкерлер үшін төленеді.
• База — қызметкердің табысы, бірақ айына 50 ең төмен жалақыдан (ЕТЖ) аспайды.
• Ақша қызметкерлердің БЖЗҚ-дағы шартты зейнетақы шоттарына түседі. Болашақта олардан зейнетақының үшінші бөлігі — шартты-жинақтаушы, өмір бойғы төлем құралады.
• Салық кодексі бойынша ЖМЗЖ шығыстары шегерімдерге жатады, яғни компанияның салық салынатын табысын азайтады.

МКЗЖ — бөлек жарна: № 170 тізбедегі зиянды жұмыстарда жұмыс уақытының кемінде 80%-ын өткізетін қызметкерлер табысының 5%-ы.

Есептеу мысалдары

Болжамдар: 2027 жылы ЕТЖ — 110 000 теңге (Президенттің тапсырмасы; түпкілікті бюджет туралы заң бекітеді), қызметкер 1975 жылдан кейін туған.

1-мысал. ЕТЖ алатын қызметкер. 2026 жылы 85 000 теңгеден ЖМЗЖ — 2 975 теңге. 2027 жылы 110 000 теңгеден — 4 950 теңге: жарна 1 975 теңгеге, яғни 66%-ға өседі, өйткені мөлшерлеме де, ең төмен жалақы да бір мезгілде өседі.

2-мысал. 20 адамдық компания. Орташа жалақы — 300 000 теңге, барлық қызметкер 1975 жылдан кейін туған. 2026 жылы ЖМЗЖ — бір адамға айына 10 500 теңге, бүкіл командаға жылына 2 520 000 теңге. 2027 жылы — 13 500 теңге және жылына 3 240 000 теңге. Айырма — жылына 720 000 теңге. Компания КТС-ты 20% мөлшерлемемен төлесе, шегерім салықты 144 000 теңгеге азайтады, ал таза қосымша жүктеме шамамен 576 000 теңге болады.

3-мысал. Зиянды өндіріс. Жалақысы 400 000 теңге қызметкер № 170 тізбедегі жұмыста істейді. 2027 жылы жұмыс беруші ол үшін 18 000 теңге ЖМЗЖ және 20 000 теңге МКЗЖ төлейді — айына 38 000 теңге, жылына 456 000 теңге.

Бизнестің әр түрі үшін бұл нені білдіреді

Сауда, қоғамдық тамақтану, қызмет көрсету. Командалар негізінен жас, сондықтан ЖМЗЖ еңбекақы қорының дерлік бәріне есептеледі. 1 п. т. өсімді 2027 жылғы баға мен бюджетке енгізген жөн.

Өндіріс, тау-кен, металлургия, химия. ЖМЗЖ-дан бөлек тізбедегі жаңа кәсіптер үшін МКЗЖ қосылуы мүмкін. Бұйрық бекітілгеннен кейін штат кестесін салыстыру керек.

Қызметкерлері бар ЖК. Қызметкерлер үшін ЖМЗЖ-ны компаниялар сияқты төлейді.

Жалақысы ЕТЖ деңгейіндегі бизнес. Мөлшерлеме мен ЕТЖ өсімі қосылады: бір адамға жарна үштен екіге артады.

Жалақысы жоғары IT және консалтинг. Жарна 50 ЕТЖ-ға дейінгі табыстан есептеледі, сондықтан жоғары жалақыда ЖМЗЖ-ның теңгедегі өсімі көбірек байқалады.

Не істеу керек

• 2027 жылға еңбекақы қорының бюджетін қайта есептеу: ЖМЗЖ 4,5% және жаңа ЕТЖ.
• Есеп бағдарламасында мөлшерлеме 2027 жылғы 1 қаңтардан өзгеретінін тексеру.
• Қызметкерлердің туған күндерін салыстыру: ЖМЗЖ тек 1975 жылғы 1 қаңтардан кейін туғандар үшін төленеді.
• Өндірістік компанияларға — № 170 тізбені толықтыру туралы бұйрықты қадағалап, оған қандай лауазымдар кіруі мүмкін екенін алдын ала анықтау.
• ЖМЗЖ-ны КТС бойынша шегерімдерде ескеру.
• Келесі қадамды ескеру: 2028 жылдан мөлшерлеме 5% болады.

Жиі қойылатын сұрақтар

ЖМЗЖ-ны жалақыдан ұстауға бола ма? Жоқ. Бұл жұмыс берушінің есебінен төленетін жарна, қызметкердің жалақысы одан азаймайды.

1970 жылы туған қызметкер үшін ЖМЗЖ төлеу керек пе? Жоқ, тек 1975 жылғы 1 қаңтардан кейін туғандар үшін.

МКЗЖ тізбесі қашан кеңейеді? Әзірге бұл Еңбек министрлігінің бұйрық жобасы. Жаңа кәсіптер бойынша міндет ол бекітіліп, күшіне енгеннен кейін пайда болады.

Мөлшерлеме әрі қарай өсе ме? Кесте бойынша — 2028 жылғы 1 қаңтардан 5%-ға дейін.