Жеті МҚҰ лицензиясынан айырылды: клиенттердің қарыздарына не болады және микроқаржы ұйымын қалай таңдау керек

Агенттік бұл туралы 27 қазанда хабарлады. Лицензиялардан 2026 жылғы 23 қазандағы бұйрықтар негізінде айырылды.

Кім лицензиясынан айырылды

• «MaxMoney» МҚҰ» ЖШС;
• «Microfinance Systems» МҚҰ» ЖШС;
• «SurfKaz Finance» МҚҰ» ЖШС;
• «MFO№1» МҚҰ» ЖШС;
• «Умит Финанс» МҚҰ» ЖШС;
• «Вивус» МҚҰ» ЖШС;
• «EL QAZYNA» МҚҰ» ЖШС.

Реттеушінің деректері бойынша бұл ұйымдарда заңнаманың жүйелі түрде бұзылғаны анықталды, бұл қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарының бұзылуына әкелді. Агенттік микроқаржы нарығына тәуекелге бағдарланған қадағалауды бұдан әрі де жүргізетінін айтады.

Енді бұл ұйымдарға не істеуге болмайды

• Микроқаржылық қызметпен айналысуға — жаңа микрокредиттер беруге.
• Қарыз алушылармен қолданыстағы шарттардың талаптарын өзгертуге — заңда көзделген жекелеген жағдайларды қоспағанда.
• 30 күнтізбелік күн ішінде ұйым қайта тіркеліп, атауынан «микроқаржы ұйымы» деген сөздерді және олардың қысқартуларын алып тастауы немесе қайта ұйымдастыру не тарату туралы мәселені шешуі тиіс.

Бұл қарыз алушы үшін нені білдіреді

Қарыз жойылмайды. Орындалмаған міндеттемелері бар клиенттер оларды бұзғаны үшін бұрынғыдай жауап береді. Бірақ ұйым сіздің шартыңыздың талаптарын біржақты тәртіппен нашарлатуға да құқылы емес.

Шартты мысал. Кәсіпкер осы МҚҰ-ның бірінен 12 айға ай сайынғы 110 000 ₸ төлеммен 1 млн ₸ алды. Лицензия кері қайтарылғаннан кейін кесте де, төлем сомасы да бұрынғыдай қалады. Төлемді өткізіп алсаңыз, шарт бойынша тұрақсыздық айыбы есептеледі — бұрынғыдай. Ал ұйым жаңа соманы, мөлшерлемені немесе комиссияны таңа алмайды.

Нарықта шағым жеткілікті: Kapital.kz деректері бойынша жыл басынан бері омбудсманға МҚҰ-ға 1,5 мыңнан астам шағым түскен.

МҚҰ банктен немен ерекшеленеді

МҚҰ банктерге қарағанда қарызды жылдамырақ және кепілге қойылатын талаптары азырақ береді, бірақ әдетте қымбатырақ. Олар салым қабылдауға құқылы емес: өз және тартылған ақшасымен жұмыс істейді. Сондықтан реттеуші үшін МҚҰ-да ең бастысы — олардың қарыз алушылармен қалай жұмыс істейтіні: қарыздың нақты құнын ашып көрсете ме, қарызды заңды түрде өндіріп ала ма, шарт талаптарын кейін өзгертпей ме. Лицензиялардың кері қайтарылуына дәл осындай ережелердің жүйелі түрде бұзылуы себеп болды.

Бұл бизнес үшін нені білдіреді

Осы МҚҰ-дан микрокредит алған кәсіпкерлер. Кесте бойынша төлеңіз, түбіртектерді сақтаңыз және хабарламаларды қадағалаңыз: ұйым қайта ұйымдастырылса немесе қарызды басқаға берсе, деректемелер өзгеруі мүмкін.

Қаржыландыру іздеп жүргендер. Микрокредит — жылдам, бірақ қымбат құрал. Алмас бұрын оны банк бағдарламаларымен және «Даму» қорының кепілдіктерімен салыстырыңыз.

Бухгалтерия. Ұйым қайта тіркелгенде кредитордың атауының өзгеруін есепке көрсетіңіз — әйтпесе салыстыру кезінде сұрақтар туындайды.

МҚҰ-ны қалай таңдау керек

• Лицензияны компания сайтындағы атаудан ғана емес, Агенттік сайтындағы тізілімнен тексеріңіз.
• Сыйақының жылдық тиімді мөлшерлемесіне қараңыз: ол қарыздың нақты құнын көрсетеді.
• Шартқа қол қоймас бұрын оқыңыз: айыппұлдар, мерзімінен бұрын өтеу, қарызды басқаға беру құқығы.
• Ақша берілгенге дейін «мақұлдау үшін комиссия» төлемеңіз.

Осы МҚҰ-ның бірінде қарызыңыз болса не істеу керек

• Шарт пен төлем кестесін тауып, қарыздың қалдығын тексеріңіз.
• Тек шарттағы немесе ресми хабарламадағы деректемелер бойынша төлеңіз.
• Төлемді растайтын барлық құжатты сақтаңыз.
• Егер талаптарды өзгертуге тырысса, Агенттікке жүгініңіз.

Жиі қойылатын сұрақтар

Енді төлемеуге бола ма? Жоқ. Шарт бойынша міндеттемелер сақталады.

Мөлшерлемені көтере ме? Жоқ. Лицензиясыз МҚҰ заңдағы жекелеген жағдайлардан басқа, қолданыстағы шарттың талаптарын өзгертуге құқылы емес.

Қайда шағымдануға болады? Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне.