Шетелде жұмыс: жеке жұмыспен қамту агенттіктерін тізілімге енгізіп, кепілдік жарна төлеуге міндеттеуі мүмкін

Не болды

30 қазанда Еңбек министрлігі азаматтарға шетелден жұмыс табуға көмектесетін жеке жұмыспен қамту агенттіктеріне арналған заңнамалық өзгерістер туралы айтты. Әзірге бұл ұсыныстар: түзетулер әзірленуде, күшіне ену мерзімі аталмаған.

Не ұсынылады

• Цифрлық тізілім. Мемлекеттік тізілімге қазақстандықтарды шетелге жұмысқа орналастыратын ұйымдар енгізіледі. Бұл делдалдар нарығын ашық етеді.
• Шығар алдындағы тексеру. Агенттік шетелдік жұмыс беруші туралы мәліметтердің шынайылығын және нақты жұмыс жағдайын растауға тиіс болады.
• Ізденушіге толық ақпарат. Шығар алдында адамға жалақы мөлшері мен төлеу тәртібі, жұмыс орны, тұру жағдайы және басқа да маңызды шарттар міндетті түрде айтылады.
• Кепілдік жарна. Агенттік оны жұмысқа орналастырылатын азаматтың атына қазақстандық екінші деңгейдегі банкке салады. Бұл ақша адам шетелде қала алмай, үйге оралуға мәжбүр болған жағдайда керек болады.

Неге бұл жасалады

Еңбек министрлігі тәуекелдерді атайды: адамдарға жоғары жалақы мен жақсы жағдай уәде етіп, делдалдық үшін үлкен сома алады, ал орнында жұмыс пен тұрғын үй басқаша болып шығады. Бөлек мәселе — жұмыс істеуге құқық бермейтін құжаттармен, мысалы «келгеннен кейін жұмысқа рәсімдейміз» деген уәдемен туристік визамен шығу.

Бұл қалай жұмыс істеуі мүмкін — мысал

Кепілдік жарнаның мөлшері әлі аталмаған. Ол үйге қайту билетінің құны деңгейінде, шартты түрде 250 000 теңге болып белгіленеді делік. Сонда жылына 200 адам жіберетін агенттік, барлық жарна бір мезгілде тұрса, банкте 50 млн теңге кепілдік ұстауы тиіс болады. Бұл бір күндік компанияларды сүзеді, бірақ адал агенттіктерден айналым қаражатын талап етеді.

Бизнестің әр түрі үшін бұл нені білдіреді

Жеке жұмыспен қамту агенттіктері. Тізілімге ену, жұмыс берушілерді тексеру және кепілдік жарналарға ақша ұстау қажет болады. Тексеру құжаттары жоқ агенттіктер нарықтан айырылуы мүмкін.

Туристік агенттіктер. Адамдарды туристік визамен «жұмысқа» жіберу — дәл осыны тоқтатқысы келеді; мұндай схемалардан аулақ болған жөн.

Банктер. Жаңа өнім — азаматтардың атына кепілдік салымдар.

Қазақстандағы жұмыс берушілер. Тікелей қатысы жоқ: әңгіме шетелге жұмысқа орналастыру туралы.

Ізденушілер. Шығар алдында толық ақпарат талап етуге құқық алады.

Агенттіктерге қазір не істеу керек

• Әр шетелдік жұмыс беруші туралы құжаттарды тексеру: тіркеу, шарт, жағдайлар.
• Ізденушіге жағдайларды жазбаша сипаттау: жалақы, төлеу тәртібі, жұмыс орны, тұрғын үй.
• Адамдарды туристік визамен жібермеу.
• Қаржы жоспарына кепілдік жарналарды енгізу.
• Заң жобасын қадағалау: жарна мөлшері мен мерзімдер әлі аталмаған.

Агенттікті қазір қалай тексеруге болады

Тізілім әзірге жоқ, сондықтан ізденушіге және делдалдармен жұмыс істейтін компанияларға негізгі нәрселерді өздері тексерген жөн:

• агенттікпен жазбаша шарт бар ма және онда қызмет ақысы туралы не жазылған;
• шығар алдында шетелдік жұмыс берушіден жалақы, кесте және жұмыс мекенжайы көрсетілген шарт немесе жазбаша ұсыныс бар ма;
• болатын елде жұмыс істеуге қандай құжат құқық береді — туристік виза мұндай құқық бермейді;
• жол мен тұрғын үйге кім төлейді және жұмыс басқаша болып шықса не болады.

Агенттік осы сұрақтардың кез келгеніне ауызша немесе жалтарып жауап берсе — бас тартуға себеп.

Жиі қойылатын сұрақтар

Жаңа талаптар қашан күшіне енеді? Мерзімі аталмаған, түзетулер әзірленуде.

Кепілдік жарна қанша болады? Мөлшері әлі жарияланбаған.

Бұл Қазақстанға шетелдіктерді өздері жалдайтын компанияларға қатысты ма? Жоқ, әңгіме қазақстандықтарды шетелге жұмысқа орналастыратын делдалдар туралы.