Салық кодексі нүктелі түзетіледі: не ұсынылып жатыр және бизнес не сұрайды

Президент не деді

28 қазанда халыққа Жолдауында Президент мойындады: ауқымды салық реформасы алдын ала болжау қиын болған мәселелерді анықтады, бизнес жекелеген нормаларды қолдануда қиындыққа тап болып отыр. «Салық кодексі — қасаң қағида емес», — деді ол.

Үкіметке тапсырылды:

• қайшылықтар мен нормаларды әртүрлі түсіндіруді жою;
• кәсіпкерлерге түсетін ауытқулар мен артық жүктемені алып тастау;
• бизнеске құлақ асып, нүктелі өзгерістер топтамасын дайындау;
• ережелер әр жолы қайта өзгермеуі үшін мұны мұқият жасау.

Президент жеке атап өтті: салық жүйесі бизнесті ынталандырудан айырмауы, инвестицияларға және жұмыс орындарын құруға кедергі болмауы тиіс.

Түзетулер жобасында не бар

Жоба Құрылтайдың Қаржы және бюджет комитетінің тақырыптық отырысында талқыланды. Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин негізгі бағыттарын атады:

1. Цифрлық активтер. Мәмілелер Қазақстанда тіркелген провайдерлер арқылы жасалса, 2026–2028 жылдары цифрлық активтерді сатудан түскен құн өсімінен жеке тұлғаларды ЖТС-тан босату.
2. «Алтын виза». Оның иелерін ЖТС-тан, мүлік және жер салықтарынан, сондай-ақ табыстар мен мүлікті декларациялаудан босату.
3. Мүгедектігі бар адамдар. ЖТС бойынша шегерімдерді кеңейту.
4. Әлеуметтік салық. Табыстардың жекелеген түрлері үшін босатуды қайтару.
5. Ауыл шаруашылығындағы ҚҚС. Ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер мен қайта өңдеушілер үшін ҚҚС-ты қайтаруды және қосымша есепке жатқызуды көздеу.

Қаржы вице-министрі Ержан Біржанов микро және шағын бизнес үшін өзгерістер кезеңінде жүктемені азайту мақсатында шартты «таза парақ» енгізу жоспары туралы айтты. Оның шарттары әлі пысықталып жатыр.

Бизнес не сұрайды

«Атамекен» Ұлттық палатасы жобаны пысықтауды ұсынды:

• салық берешегі болса, электрондық шот-фактураларды жазуды тоқтата тұратын норманы қайта қарау;
• жеткізу тізбегінің басқа қатысушыларының бұзушылықтары үшін ҚҚС-ты қайтарудан бас тартпау;
• ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер мен қайта өңдеушілер үшін ҚҚС-ты қосымша есепке жатқызуды сақтау.

Депутаттар өз кезегінде салық өзгерістері азық-түлік, коммуналдық қызметтер мен әуе билеттерінің бағасына, медициналық ұйымдарға және көмір саласына қалай әсер ететінін сұрады.

Мысал: бизнес ЭШФ үшін неге дауласады

Шартты мысал. ЖШС-ның даулы қосымша есептеуге байланысты 300 000 ₸ салық берешегі бар. Егер ЭШФ жазу тоқтатылса, компания ҚҚС-ты есепке жатқызу қажет сатып алушыларға шот ұсына алмайды. Ондаған миллион теңгелік мәмілелер одан жүздеген есе аз сома үшін тоқтап қалады. Сондықтан бизнес бұл норманы жұмсартуды сұрайды.

Бұл бизнестің әртүрлі түрлері үшін нені білдіреді

Аграрийлер мен қайта өңдеушілер. Олар үшін ең бастысы — ҚҚС-ты қайтару және қосымша есепке жатқызу: шаруашылықта қанша айналым қаражаты қалатыны осыған байланысты.

Шағын бизнес. «Таза парақ» өтпелі кезеңдегі қателердің салдарын жұмсартуы мүмкін. Шарттары әлі белгісіз.

Жалпыға бірдей белгіленген режимдегі компаниялар. Оларға ЭШФ және ҚҚС қайтару туралы нормалар бәрінен маңызды: бұғаттаулар көбіне дәл осы жерде туындайды.

Криптоактивтері бар жеке тұлғалар мен инвесторлар. 2026–2028 жылдарға ЖТС бойынша жеңілдік болуы мүмкін — қазақстандық провайдерлер арқылы мәміле жасалса.

Не істеу керек

• Түзетулер қабылданғанға дейін қолданыстағы кодекс бойынша жұмыс істеңіз.
• Іс жүзінде кедергі келтіретін нормаларды жазып алып, «Атамекен» немесе салалық қауымдастық арқылы жеткізіңіз: ұсыныстар қазір жиналып жатыр.
• Аграрийлер — қайтару қабылданса, оны пайдалану үшін ҚҚС бойынша құжаттарды ретке келтіріңіз.
• Заң жобасын бақылаңыз: Құрылтайға енгізілгеннен кейін оны жұмыс тобында талқылайды.

Жиі қойылатын сұрақтар

Түзетулер қашан қабылданады? Мерзімдер аталған жоқ. Жоба әлі Құрылтайға енгізілуі тиіс.

Жаңа кодексті жоя ма? Жоқ. Әңгіме нүктелі өзгерістер туралы.

«Таза парақ» деген не? Өзгерістер кезеңінде микро және шағын бизнеске жүктемені азайтуға арналған тетік. Оның шарттары әлі айқындалған жоқ.