Қазақстан экономикасы тоғыз айда 4,2%-ға өсті: өсімді құрылыс пен шикізаттық емес салалар тартып тұр

Ұлттық банк 23 қазандағы баспасөз релизінде жаңа деректерді келтірді: тоғыз айда ЖІӨ 4,2%-ға өсті. Бірінші жартыжылдықта 4,1% болған, жеті айда да — 4,1%. Яғни экономика баяуламай, тіпті сәл қосып отыр.

Мұнайсыз өсім

2026 жылдың басты ерекшелігі — экономика мұнай есебінен өспей отыр. Қаңтар–шілдеде өндіру 8,9%-ға қысқарды. Өсімді шикізаттық емес салалар — құрылыс, өңдеу өнеркәсібі және көлік қамтамасыз етіп отыр. Шикізатпен байланысы жоқ бизнес үшін бұл жақсы белгі: сұранысты тек мұнай жобалары тудырмайды.

Инвестициялар: ақша зауыттар мен энергетикаға кетіп жатыр

Негізгі капиталға инвестициялар — ғимараттарға, жабдыққа, техникаға салымдар. Тоғыз айда олар 7%-ға, ал шикізаттық емес секторға жеке инвестициялар (бюджет ақшасынсыз) 25%-ға өсті.

Толық бөлінісі қаңтар–шілде бойынша бар: өңдеу өнеркәсібіне бір жыл бұрынғыдан 36,1%-ға, электрмен жабдықтауға 57,7%-ға, ақпарат пен байланысқа 71,8%-ға көп салынды. Ал пайдалы қазбаларды өндіруге 3,3%-ға аз. Компаниялар шикізатқа емес, қайта өңдеу мен инфрақұрылымға салып жатыр.

Құрылыс — басты қозғаушы

Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша қаңтар–қыркүйекте 7 812,3 млрд теңгенің құрылыс жұмыстары орындалды — өткен жылдан 11,5%-ға көп. Әр 10 теңгенің 9-ы дерлік (89%) жеке компанияларға тиесілі.

Барлық жұмыстың төрттен бірі — автомобиль жолдары, темір жолдар және метро. Тұрғын емес ғимараттар — 21,5%, тұрғын үйлер — 12,6%. 13,2 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді (+2,7%): көпқабатты үйлерде 8,56 млн шаршы метр және 4,59 млн шаршы метр — жеке үйлер.

Ұлытау облысында көлем 2,4 есе — яғни 140%-ға өсті. Барлығы 17 өңірде құрылыс өсіп отыр.

Сауда неге бәрінде бірдей өсіп жатқан жоқ

Ұлттық банк атап өтеді: тұтыну бір жыл бұрынғыдан баяуырақ өсіп жатыр. Себебі — банктер мен реттеуші тұтынушылық несиелендіруді салқындатты, адамдар қарызға азырақ сатып алады. Сондықтан экономиканың жалпы өсуі бөлшек сауда мен қызметтерде сатылымның автоматты түрде өсуін білдірмейді: қазір сұранысты халықтың сатып алуы емес, құрылыс пен инвестициялық жобалар тудырып отыр.

Бұл бизнестің әртүрлі түрлері үшін нені білдіреді

Құрылыс және құрылыс материалдары. Ең қызу нарық: инфрақұрылымдық жобалар мердігерлерге, бетон, металл, техника және логистика жеткізушілеріне тапсырыс береді. Әсіресе көшбасшы өңірлерде.

Өндіріс. Өңдеуге инвестициялар бәрінен жылдам өсіп жатыр. Зауыттар жабдықты жаңартады — бұл станоктарға, монтажға, автоматтандыруға және сервиске сұраныс.

Халыққа арналған сауда мен қызметтер. Нарық баяуырақ өседі. Мұнда сұраныстың жалпы өсуі есебінен емес, тиімділік — баға, ассортимент, сервис — есебінен ұтады.

Көлік және логистика. Сала өсім көшбасшыларының қатарында — тасымалдау мен қоймаларға сұраныс сақталып отыр.

Не күтуге болады

Үкімет 2026 жылы экономиканың 5,4%-ға өсуін күтеді. Осы көрсеткішке шығу үшін төртінші тоқсан алғашқы тоғыз айдан күштірек болуы тиіс. Өсімге сондай-ақ мұнайдағы жағдай мен әлемдегі энергия ресурстарының бағасы әсер етеді.

Не істеу керек

• Құрылыспен жұмыс істесеңіз — көшбасшы өңірлердегі тендерлерді қараңыз: Ұлытау, Қызылорда облысы, Шымкент, Атырау, Павлодар, Алматы.
• Өндіруші болсаңыз — жаңғыртуды қолдау бағдарламаларын тексеріңіз: инвестициялық сұраныс қазір өсіп жатыр.
• Бөлшек саудада болсаңыз — 2027 жылды бумға сенбей, тұтынудың қалыпты өсуіне сүйеніп жоспарлаңыз.