2026 жылғы қазанда бизнес үшін не өзгереді: салықтар, есептілік және төлемдер

Бірақ 2026 жылғы қазан бизнес үшін бәрібір маңызды ай. Үшінші тоқсан аяқталды, алда есептілік, ал жыл соңына дейін көп уақыт қалған жоқ. Сондықтан қазір салықтар, ҚҚС, қызметкерлер мен құжаттардың бәрі дұрыс па, соны қарап шығуға жақсы сәт.

Оның үстіне 2026 жыл бойы Қазақстандағы бизнес жаңа Салық кодексімен жұмыс істеп келеді. Кейбір өзгерістерге әбден үйреніп қалды, ал кейбіреулеріне кәсіпкерлер әлі бейімделіп жатыр.

Күрделі тұжырымдарсыз талдаймыз.

Неге қазанға назар аударған жөн

Шілде–қыркүйектегі негізгі тоқсандық есептілік кейінірек — қарашада тапсырылады.

Бірақ оған қажетті деректер қалыптасып қойды.

Сондықтан қазан — құжаттарды асықпай қарап, сәйкес келмейтінін түзетуге болатын дәл сол аралық.

Мысалы, ЖТС және әлеуметтік салық бойынша 200.00 нысаны есепті кезеңнен кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірілмей тапсырылады.

ҚҚС бойынша 300.00 нысанына да осындай мерзімдер көзделген, ал ҚҚС-тың өзін екінші айдың 25-інен кешіктірмей төлеу керек.

Қарапайым тілмен айтқанда: қазанда есептілік әлі асықтырмайды, бірақ бәрін қарашаға қалдырудың да қажеті жоқ.

Жаңа Салық кодексі бір жылға жуық жұмыс істеп келеді. Не өзгерді

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан жаңа Салық кодексімен жұмыс істейді.

Ол 2025 жылғы 18 шілдеде қол қойылды. Реформаны дайындау кезінде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев салық жүйесін әділетті ету қажеттігі туралы айтқан.

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев:

«Жеке табыс салығының сараланған мөлшерлемелері салық жүйесін әділетті етеді – кім аз тапса, сол аз салық төлейді. Мұндай модель аз қамтылғандардың табысының өсуін ынталандырады».

Ұлттық экономика министрлігінің деректері бойынша жаңа кодекс салық есептілігінің көлемін 30%-ға, ал салықтар санын 20%-ға қысқартуы тиіс.

Бұл ретте бизнес үшін әбден нақты нәрселер бәрінен көбірек байқалды:

• ҚҚС 16%-ға дейін өсті;
• ҚҚС бойынша есепке қоюдың жаңа ережелері пайда болды;
• жалақыдан төленетін жекелеген салықтар мен төлемдер өзгерді;
• жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары өсті;
• салықтық бақылау барған сайын цифрлық форматқа көшуде.

Дәрілер мен медициналық қызметтерге 2026 жылы ҚҚС-тың төмендетілген мөлшерлемесі — 5% қолданылады. 2027 жылдан бастап ол 10% болуы тиіс.

Қаржы министрлігі бұл ретте «мемлекеттің фискалдық мүдделері мен бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдай жасау арасындағы теңгерімді» сақтау қажеттігін айтады.

Кәсіпкер үшін мәні өте қарапайым: бақылау азаймайды, бірақ мемлекет барған сайын көп мәселені цифрлық жүйелер, есептілік және электрондық құжаттар арқылы көруге тырысады.

ҚҚС: мұнда алдын ала есептеген жөн

Бизнес үшін 2026 жылдың басты сандарының бірі — 10 000 АЕК.

Дәл осындай айналым ҚҚС бойынша міндетті есепке қою шегі болып табылады.

АЕК 4 325 теңге болғанда бұл жылына шамамен 43 млн теңге.

Егер бизнес жалпыға бірдей белгіленген режимде жұмыс істесе және айналым осы сомаға жақындаса, есептеулерді желтоқсанға қалдыру қауіпті.

Мысалы, қаңтардан қыркүйекке дейін компания 39–40 млн теңге айналым алды делік. Алда тағы үш ай жұмыс және, мүмкін, ірі мәмілелер бар. Мұнда енді есептеген жөн.

Егер белгіленген шектен асып кетсе, ҚҚС бойынша есепке қою туралы өтінішті бес жұмыс күнінен кешіктірмей беру қажет.

Ал нақты мәміле шектен асуға әкелетіні алдын ала белгілі болса, оған дейін тіркелу керек.

Мұнда маңызды бір жайт бар: арнаулы салық режимдеріндегі бизнес ҚҚС бойынша міндетті есепке қоюға жатпайды.

Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі үшін басқа шек белгіленген — 600 000 АЕК немесе шамамен 2,6 млрд теңге.

Сондықтан 43 млн туралы ереже әрбір ЖК-ға бірдей қатысты емес. Алдымен бизнестің қай режимде жұмыс істейтінін түсіну маңызды.

Қызметкерлер бар ма — жалақы төлемдеріне қараймыз

Жұмыс берушілерге де 2026 жыл өзгерістер әкелді.

Ақшаның бір бөлігі қызметкердің өз табысынан ұсталады, бір бөлігін компания өз есебінен қосымша төлейді.

Негізгі мөлшерлемелер:

• МЗЖ (міндетті зейнетақы жарналары) — 10%, қызметкердің табысынан ұсталады;
• МЗЖЖ (жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары) — 3,5%, жұмыс беруші төлейді;
• әлеуметтік аударымдар — 5%, жұмыс беруші төлейді;
• МӘМС аударымдары — 3%, жұмыс беруші төлейді;
• МӘМС жарналары — 2%, қызметкердің табысынан ұсталады;
• ЖТС — 10% және 15%, табыс мөлшеріне байланысты;
• әлеуметтік салық — 6%, базалық мөлшерлеме.

Жеке назар аударатын нәрсе — МЗЖЖ, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары.

2025 жылы мөлшерлеме 2,5% болды, ал 2026 жылы 3,5%-ға дейін өсті.

Яғни сол жалақымен жұмыс істейтін қызметкер 2026 жылы жұмыс берушіге бір жыл бұрынғыдан сәл қымбатқа түсуі мүмкін.

ЖТС жүйесі де өзгерді. Енді прогрессивті шкала қолданылады: жылына 8 500 АЕК-ке дейінгі табысқа — 10%, асқан сомаға — 15%.

Шағын компаниялардың көбі мен кәдімгі жалақылар үшін екінші мөлшерлеме күнделікті мәселеге мүлдем айналмауы мүмкін. Бірақ есептеудің өзі енді басқаша.

Ресейден немесе басқа ЕАЭО елдерінен тауар әкелесіз бе? Жеке мерзім бар

Бұл тармақ бәріне қатысты емес, сондықтан оны жиі өткізіп жіберуге болады.

Бірақ егер компания Ресейден, Беларусьтен, Армениядан немесе Қырғызстаннан тауар сатып алса, 328.00 нысаны туралы есте сақтау маңызды.

Бұл — тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш.

Мерзімі — салықтық кезеңнен кейінгі айдың 20-сынан кешіктірмей.

Тиісті жанама салықтарды да осы күнге дейін төлеу керек.

ЕАЭО елдерінен тұрақты түрде тауар сатып алатын бизнес үшін бұл — күнтізбеге белгілеп қойып, есте ұстамаған дұрыс мерзімдердің бірі.

Ал оңайлатылған режимдегі ЖК ше?

Егер ЖК оңайлатылған режимде жұмыс істесе, қазанда 910.00 нысаны тапсырылмайды.

Сондықтан есептілікті тапсыруға асығудың қажеті жоқ.

Бірақ соңғы айларда бизнесте не болғанын қарап шыққан жөн.

Мысалы:

• барлық түсім есепке алынды ма;
• нақты табыс құжаттарда көрсетілгенмен сәйкес келе ме;
• қызмет түрі өзгерген жоқ па;
• қызметкерлерге төлемдер дұрыс есептеле ме.

Мұны неге қазір жасаған дұрыс?

Өйткені бір-екі қатені күзде түзету декларация тапсырар алдында жарты жылдың құжаттарын бір мезгілде іздегеннен оңай.

ЭШФ — енді жай электрондық қағаз емес

Электрондық шот-фактуралар көптеген компаниялар жұмысының кәдімгі бөлігіне әлдеқашан айналды.

Бірақ 2026 жылы олардың салықтық бақылаудағы рөлі одан да айқын бола түсті.

ЭШФ деректері бойынша салық органдары компанияның операцияларын көріп, оларды басқа мәліметтермен салыстыра алады.

Жекелеген бұзушылықтар кезінде ЭШФ жазу мүмкіндігі мәселе жойылғанға дейін уақытша тоқтатылуы мүмкін.

Міне, осы жерде мәселе тек салықпен шектелмейді.

Ірі корпоративтік клиенттермен жұмыс істейтін компанияны елестетейік. Егер ол ЭШФ-ны дұрыс рәсімдей алмаса, бұл есеп айырысуды және мәмілелердің өзін тежеуі мүмкін.

Сондықтан мұнда бірдеңе бұзылғанша күтпеген жөн.

Компанияның тіркеу деректерінің өзекті болуы, мекенжайының дұрыс болуы және салық органдарының хабарламалары жауапсыз қалмауы әсіресе маңызды.

Бұл әлі бәрі емес: күзде жаңа түзетулер талқыланып жатыр

Бизнес білуі тиіс тағы бір жайт бар.

Жаңа Салық кодексі қолданылып жатыр, бірақ салық ережелері бойынша жұмыс мұнымен аяқталған жоқ.

2026 жылдың күзінде Ұлттық экономика министрлігі түзетулердің жаңа топтамасын қоғамдық талқылауға шығарды.

Forbes Kazakhstan ақпараты бойынша ұсыныстардың арасында бизнес үшін байқалатын бірнеше өзгеріс бар.

Басым инвестициялық жобалар үшін жекелеген преференцияларды қайтару және инфрақұрылымға жұмсалған шығыстарды салық міндеттемелері есебінен өтеу мүмкіндігі талқыланып жатыр.

ЖШС құрылтайшылары мен АҚ акционерлеріне өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимді қолдануды шектеу туралы ұсыныс бар.

Тауарларды міндетті таңбалауға жұмсалған шығыстарды нақты шығындардың 150%-ы мөлшерінде шегерімге жатқызуға рұқсат беру ұсынылады.

Мұнда шатастырмау маңызды: әзірге бұл — ұсыныстар, қолданыстағы ережелер емес.

Оларды бақылаған жөн, бірақ талқыланып жатқан жоба үшін ғана бизнесті бүгін қайта құрудың қажеті жоқ.

Сонымен, бизнес биыл күзде не істеуі керек

Барлық салық терминологиясын алып тастасақ, өте қарапайым тізім шығады.

Компания жыл басынан бері қандай айналым алғанын қараңыз.

Егер жалпыға бірдей белгіленген режимде жұмыс істесеңіз және 43 млн теңгеге жақындасаңыз — ҚҚС мәселесін жеке қарастырыңыз.

Қызметкерлеріңіз болса — жұмыс беруші төлемдерінің жаңа мөлшерлемелерін ескеріңіз.

ЕАЭО-дан тауар әкелсеңіз — 328.00 нысанын ұмытпаңыз.

Ал қарашадағы есептілік алдында соңғы күні айырмашылықтарды іздегеннен гөрі үшінші тоқсанның құжаттарын бір рет асықпай салыстырып алған жақсы.

Ең бастысы

2026 жылғы қазан ойын ережесін бір түнде өзгертпейді.

Негізгі салық өзгерістерінің көбі жыл басынан бері күшіне еніп қойды.

Бірақ олардың іс жүзінде қалай жұмыс істейтіні дәл күзде анық көрінеді: бизнес қызметкерлер үшін қанша төлейді, айналым қаншалықты жылдам өседі, ҚҚС-қа шығу тәуекелі пайда бола ма және электрондық құжаттар қаншалықты ұқыпты жүргізіледі.

Сондықтан кәсіпкер үшін қазан — жаңа салықтар айы емес, керісінше жыл соңына дейін бизнесті тексеруге жақсы сәт.

Ал Салық кодексіне жаңа түзетулер қатар талқыланып жатқандықтан, салық өзгерістерін бұдан әрі де бақылауға тура келеді.