«Ұмай» ипотекасы төңірегіндегі ажиотаж: министр не айтты және бұл құрылыс салушылар мен риелторлар үшін нені білдіреді

Не болды

3 қарашада Отбасы банк әйелдерге арналған «Ұмай» ипотекасының екінші кезеңіне өтінім қабылдауды бастады, транш лимиті толық игерілді. Техникалық қиындықтар да болды: жүйе мұнша өтінімді бір мезгілде қабылдай алмады. 4 қарашада Үкіметтегі брифингте Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев: «сома жеткіліксіз, ал тілек білдірушілер көп», — деді. Дәл осындай жағдай 31 тамызда да болған.

Министр не айтты

• Биыл 18 млн шаршы метр салу жоспарланған. Бұрын мұндай көрсеткіш болмаған.
• Мемлекеттік әлеуметтік тұрғын үйдің бағасы реттеледі: метріне орта есеппен 335 мың теңге, «ешқандай өсуге» жол берілмейді.
• Жеке құрылыс салушылардың бағасын мемлекет белгілей алмайды.
• Құрылыс салушылардың бәрі бірдей міндеттемесін адал орындамайды, оларға талаптарды күшейту керек.
• Жаңа бағдарламалар мен арзанырақ несиелер керек, қаржыландыру көлемін бірте-бірте ұлғайту жоспарланған.

Есептегі көрінісі

КБП бағалауы, шартты болжамдармен.

Бұл қанша пәтер. Екінші кезеңге Азия даму банкі 20 млрд теңге аударған. Метрі 335 мың теңгеден 50 м² шартты пәтер 16,75 млн теңге тұрады. Банк оны толық қаржыландырса, 20 млрд шамамен 1 200 осындай пәтерге жетер еді.

Кезек пен құрылыс. 50 м²-ден 870 мың адам — бұл 43,5 млн м², яғни қазіргі жоспар бойынша құрылыстың шамамен 2,4 жылдық көлемі. Ажиотаж осыдан: қолжетімді бағдарламаларға сұраныс олардың лимиттерінен әлдеқайда көп.

Бұл жеңілдетілген есеп: кезектегілердің бәрі бірден пәтер сатып алмайды, ал тұрғын үйдің бір бөлігі нарық үшін салынады.

Бизнестің әр түрі үшін бұл нені білдіреді

Құрылыс салушылар. Қолжетімді тұрғын үйге сұраныс бар, бірақ бағдарламалар лимитпен шектелген. Бақылаудың күшейюін күткен жөн: рұқсаттарды, мерзімдерді және үлескерлермен шарттарды ретте ұстау керек.

Риелторлар мен агенттіктер. Өтінім қабылдау аяқталғаннан кейін клиенттердің бір бөлігі басқа бағдарламалар мен банктерді іздейді. Баламаларды түсіндіретін уақыт.

Банктер. Үлгермеген клиенттер басқа ипотекалық өнімдерге жүгінуі мүмкін, бірақ несие шарттары қымбат күйінде қалады.

Құрылыс материалдарын өндірушілер. 18 млн м² жоспары мен «Халықтық құрылыс» бағдарламасы сұранысты қолдайды. Үкімет жоспарында қазақстандық өнімге ерекше назар аударылған.

Мердігерлер. Бағасы реттелетін әлеуметтік тұрғын үй дәл сметаны талап етеді: метр бағасын көтеруге болмайды.

Не істеу керек

• Құрылыс салушыларға — ағымдағы нысандар бойынша құжаттар мен мерзімдерді тексеру.
• Риелторларға — клиенттерге арналған балама бағдарламалар тізімін дайындау.
• Мердігерлерге — әлеуметтік тұрғын үй сметасын реттелетін бағаға қарай есептеу.
• Өндірушілерге — «Халықтық құрылыс» бағдарламасының сатып алуларын қадағалау.
• Барлығына — жаңа транштарды қадағалау: министр көлемді бірте-бірте ұлғайтуға уәде береді.

Жиі қойылатын сұрақтар

Үшінші транш бола ма? Күні жоқ. Министр қаржыландыруды бірте-бірте ұлғайту туралы айтады.

Жаңа үйлердің бағасы өсе ме? Министр әлеуметтік тұрғын үй бағасын ұстап тұруға уәде береді. Жеке құрылыс салушылардың бағасын мемлекет белгілемейді.

Құрылыс салушылар үшін не өзгереді? Нақты талаптар аталмаған, бірақ министр оларды күшейту керек деп мәлімдеді.