Алатау қаласындағы жеңілдіктер: байланысты компаниялармен мәмілелер қалай тексеріледі және Лондонда 1,3 млрд долларға не қол қойылды

Не болды

2026 жылғы 30 қазандағы № 729 бұйрықпен Алатау қаласы резиденттерінің қаладан тыс жерлердегі салық міндеттемелерін азайтуы мүмкін өзара байланысты тараптармен операцияларын анықтау тәртібі бекітілді. Ол Алатаудың арнайы құқықтық режимі туралы Конституциялық заңның 44-бабы бойынша әзірленді және 2027 жылғы 1 қаңтардан күшіне енеді.

Осы күндері Лондонда Alatau City Investment Roundtable инвестициялық дөңгелек үстелі өтті, оған 70-тен астам компания, қор және банк қатысты.

Қандай мәмілелер бақыланады

Алатау резидентінің Қазақстанның басқа аумағында тіркелген және жұмыс істейтін өзара байланысты тараптармен операциялары. Өзара байланыс, атап айтқанда:

• аффилиирленгендік;
• дауыс беретін акциялардың немесе үлестердің 10% және одан көбіне иелік ету;
• шарт бойынша басқа тұлғаның шешімдерін айқындау мүмкіндігі;
• үшінші тұлғаның ортақ бақылауы;
• ірі қатысушылармен немесе лауазымды тұлғалармен туыстық;
• бөтен материалдық емес активтерді пайдалану, егер олар үшін төлемдер өнімнің бастапқы құнының немесе өзіндік құнының 50%-ынан асса.

Нарықтық деңгей қалай тексеріледі

Мемлекеттік кірістер органдары есептілікті, құжаттарды және мемлекеттік органдардың мәліметтерін талдайды. Екі әдіс бар: салыстырмалы бақыланбайтын баға (қолдануға болса, басым) және таза пайда. Саны мен сапасы, төлем шарттары, жеткізу, жеңілдіктер, маусымдылық, бедел, шығарылған ел ескеріледі.

Мерзімдер

Қорытындының көшірмесі резидентке және өзара байланысты тарапқа жіберіледі. Қарсылыққа — 30 жұмыс күні, оны қарауға — 15 жұмыс күні, содан кейін қорытынды 5 жұмыс күні ішінде Алатау әкімшілігіне жіберіледі. Барлығы 50 жұмыс күні, шамамен 10 апта. Преференцияны қолданбау туралы шешімді қала әкімшілігі қабылдайды.

Есептеу мысалы

Компаниялар тобы: бас компания Алматыда, еншілесі — Алатау резиденті. Бас компания еншілесіне нарықтық бағасы 10 млн теңге қызмет үшін 14 млн теңге төлейді. Артық 4 млн жеңілдікті аймаққа кетеді. 20% КТС кезінде қаладан тыс салық 800 000 теңгеге азаяды. Дәл осындай жағдай бақылауға түсуі мүмкін.

Лондонда не қол қойылды

Келісімдер инфрақұрылымдық және инвестициялық жобаларды қаржыландыруды, білім беру және медициналық инфрақұрылымды қамтиды. Бұл алынған ақша емес, инвестициялық әлеует. UK Export Finance экспорттық-кредиттік агенттігімен энергетикалық, көлік және коммуналдық жобаларды қаржыландыру талқыланды. Роуд-шоудың келесі кезеңі — Германия.

Бизнестің әр түрі үшін бұл нені білдіреді

Болашақ резиденттер. Жеңілдік топтың салығын азайту тәсілі ретінде жұмыс істемейді: бас және туыстас компаниялармен мәмілелерді нарықтық бағамен құжаттау керек.

Компаниялар топтары. Топ ішіндегі шарттар мен лицензиялық төлемдерді тексеріңіз: мұнда 50% шегі маңызды.

Мердігерлер мен өндірушілер. 28 инфрақұрылымдық жоба мен жаңа келісімдер құрылысқа және жабдыққа тапсырыстарды білдіреді.

Бухгалтерлер мен кеңесшілер. Баға нарықтығы бойынша құжаттамаға сұраныс өсіп келеді.

Не істеу керек

• Барлық байланысты тараптар мен олармен мәмілелердің тізімін жасау.
• 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін нарықтық бағаны растауды жинау.
• Қорытындыға 30 жұмыс күнінде жауап беру тәртібін қарастыру.
• Мердігерлерге — Alatau City тендерлерін қадағалау.

Жиі қойылатын сұрақтар

Бақылау барлық компанияға қатысты ма? Тек Алатау резиденттеріне және олардың басқа өңірлердегі өзара байланысты тараптарына.

Жеңілдіктен айыруды кім шешеді? Алатау қаласының әкімшілігі, талдауды мемлекеттік кірістер органдары жүргізеді.

1,3 млрд доллар салынып қойды ма? Жоқ, бұл келісімдердің әлеуеті.